กระบวนการสื่อสารสาธารณะของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพในประเด็นไทยรู้สู้โควิด

Abstract

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษากระบวนการสื่อสารสาธารณะของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ในประเด็น “ไทยรู้สู้โควิด” ตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นการระบาดจนถึงช่วงผ่อนคลายมาตรการ 2) สำรวจบทบาทและการทำงานร่วมกับภาคีเครือข่ายในการผลิตและเผยแพร่ข้อมูลด้านสุขภาพ มีการวางข้อเสนอแนะในการพัฒนากลยุทธ์การสื่อสารสุขภาพสำหรับวิกฤตในอนาคต การศึกษานี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยอาศัยการวิเคราะห์เอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึกกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ เจ้าหน้าที่ สสส. ภาคีเครือข่ายหลัก และภาคีเครือข่ายทั่วไป รวม 12 คน ผลการวิจัยพบว่า สสส. มีการปรับเปลี่ยนกลยุทธ์การสื่อสารตามบริบทการแพร่ระบาดของโควิด-19 แบ่งเป็น 4 ช่วงหลัก ได้แก่ ช่วงเริ่มต้นการระบาดที่เน้นให้ข้อมูลพื้นฐานลดความตื่นตระหนก ช่วงระบาดระลอกใหม่ที่มุ่งอธิบายประเด็นวัคซีนและมาตรการควบคุมโรค ช่วงระบาดต่อเนื่องที่มุ่งสร้างแรงบันดาลใจและเปิดโอกาสให้ภาคีเครือข่ายเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น และช่วงผ่อนคลายมาตรการที่ปรับเนื้อหาไปสู่การดูแลสุขภาพองค์รวม ตลอดระยะเวลาดังกล่าว สสส. ใช้การ บูรณาการสื่อดั้งเดิมและสื่อสังคมออนไลน์เพื่อเผยแพร่เนื้อหาที่เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมายหลากหลาย ภาคีเครือข่ายมีบทบาทสำคัญในการปรับข้อมูลให้สอดคล้องกับบริบทของกลุ่มเฉพาะ ทั้งนี้ มีข้อจำกัดในด้านการสนับสนุนทรัพยากรและการติดตามผลระยะยาวที่ยังต้องพัฒนาให้สอดคล้องกับสภาพพื้นที่และความต้องการเชิงลึกของชุมชน ข้อเสนอแนะในการปรับปรุงกลยุทธ์การสื่อสารสุขภาพในอนาคต ได้แก่ 1) พัฒนาระบบการประสานงานเครือข่ายและฐานข้อมูลกลางเพื่อความต่อเนื่องและลดความซ้ำซ้อน 2) เพิ่มศักยภาพบุคลากรด้านการสื่อสารดิจิทัลและทีมตรวจสอบข้อมูลเท็จ 3) กำหนดตัวชี้วัดและติดตามผลระยะยาวเชิงพฤติกรรม 4) สนับสนุนทรัพยากรแก่ภาคีเครือข่ายในพื้นที่ห่างไกลให้ทั่วถึง และ 5) สร้างระบบประเมินบทเรียนเชิงโครงสร้างเพื่อเตรียมพร้อมรับมือวิกฤตสุขภาพอื่น ๆ โดยใช้แนวคิดการสื่อสารแบบมีส่วนร่วมระหว่างหน่วยงานกลาง ภาคีเครือข่าย และประชาชน